Let op de Corsicaan

Elisa Candela is een dichter, schrijver en vertaler uit het Leuvense. In een vorig leven, onder haar echte naam Barbara Simons, werkte ze voor Internationaal Literatuurhuis Passa Porta. Vandaag deelt ze als gastredactrice haar enthousiasme over ‘Leven en dood van een Corsicaan’ door Zetti & Bosch.

‘Leven en dood van een Corsicaan’ van Zetti & Bosch, is het – prachtig uitgegeven en rijkelijk met foto’s geïllustereerde – verhaal van (de reconstructie van) een eremoord, een bezwerende, dolle trip én een onverwachte mengelmoes van literatuurstijlen, verhaalsoorten en narratieve lijnen.

Passionele moord & boeteprocessie

Antoine Tranelli, geboren en getogen in Sartène, Zuid-Corsica, schiet de minnaar van zijn vrouw dood. Zijn vrouw raakt daarbij zwaar gewond, ze moet haar verdere leven in een rolstoel slijten. Tranelli wordt veroordeeld, zit zijn straf uit en verhuist, eenmaal vrij, naar Noord-Frankrijk. Maar enkele jaren later loopt hij als rode penitent in de boetprocessie die jaarlijks op Goede Vrijdag in Sartène uitgaat. Hij draagt een zwaar kruis en sleept een ketting mee.

Leven en dood van een Corsicaan is een dagboek, een geschiedenis, een onderzoek, een queeste. Je loopt erin verloren, gaat op zoek naar de uitgang en zodra je die gevonden hebt, blijkt hij een fata morgana. Je dondert verder in een roes en wanneer je helemaal aan het einde komt, wil je niet meer weg.

Het gevoel dat je niet alle gangetjes en (doodlopende) steegjes hebt ontdekt, duwt je opnieuw de doolhof in. Alsof je in een detectiveverhaal woont en het mysterie nog niet ontcijferd hebt.

Terwijl je – zot genoeg – de grote lijnen van de plot al meekrijgt op de eerste pagina’s en er dus welbeschouwd niet zo gek veel te ontcijferen valt. Je wil terug naar het verhaal, maar je wil ook terug naar de foto’s. Al het ruwe en rauwe, ontembare en ongerepte, mens overstijgende maar toch door mensen aangeraakte van de foto’s wil je herbeleven. Je nogmaals laten onderdompelen in het mysterie dat zij opwekken.

Tergend traag en mooi

Dit boek is – behalve een meeslepende love and crime-story – ook

een verslavende cocktail van weetjes, eindeloos uitgesponnen details en een omvergevallen bibliotheek van naslagwerken, die je schijnbaar wegdrijven van het verhaal, maar je tegelijkertijd als een vleesetende plant naar zich toetrekken.

Terwijl zich een spannend verhaal ontspint, duwen de auteurs zelf de hele tijd op het rempedaal. Terwijl je halthoudt bij de voetnoten en de droge feiten die het verhaal larderen – zo kom je fascinerende zaken te weten over de tradities die tot op de dag van vandaag worden beleden in het katholieke Corsica – en waarvan je je afvraagt of ze überhaupt ergens heen leiden, stijgt de spanning. Je krijgt het absurde gevoel dat het allemaal maar een spelletje is om je frustratietolerantie te meten en overlegt met jezelf of het wel zin heeft om hiermee verder te gaan. En toch is dat exact wat je als lezer doet: je laat je vrijwillig en bij je volle verstand door Zetti & Bosch meevoeren op het tergend trage maar ook tergend mooie ritme dat zij aangeven.

Boekhouden met Zwitsers zakmes

Je wordt stil bij de gedachte aan het gigantische werk dat achter deze meesterproef schuilgaat – ergens in het verhaal wordt boekhoudkundig accuraat de rekensom gemaakt van de eraan gespendeerde uren, maanden, jaren. Je wil vragen waar de fictie eindigt en de realiteit begint. Is dit een boek of een sudoku in woorden om je geheugen te trainen. Is dit zakelijke fictie? Fictieve zakelijkheid? Iets daartussenin? Het tegengestelde van literaire non-fictie maar dan wel ook literair?

Bizar hoe dit werkt eigenlijk. Het onophoudelijk switchen tussen verhaal en details, verhaal en raamwerk, verhaal en foto’s, verhaal en archiefmateriaal, verhaal en getuigenissen, etc. zorgt ervoor dat je als lezer nooit echt achterover kunt leunen.

De stijl van dit boek is scherp als een Zwitsers zakmes, maar komt met een bonus.

Tussen de regels door mag je ongegeneerd genieten van de omfloerst geconsumeerde zinnelijkheid tussen het koppel vertellers. Teder uitgestrooide details in spaarzame woorden maar met een meesterlijk suggestieve kracht wijzen je zacht de weg.

Wie zijn Zetti & Bosch?

Nooit van gehoord. Begrijpelijk. Maar legendes zijn er om te ontrafelen. Welaan dan! Dit boek is het product van een ongebruikelijk schrijverschap. Achter het pseudoniem Zetti & Bosch schuilen debutant Paul Buekenhout en vijf lees- en schrijfvrienden. Buekenhout, de founding father van literatuurhuis Passa Porta, beschouwt het boek als een groepswerk. De 5 ‘medeplichtigen’ geven aan dat alleen Paul de pen vasthield en dus hun bijdrage gigantisch overdrijft.

De foto’s in het boek zijn van kunstenares Alexandra Cool. Daarover is iedereen het eens.

Enkele parels om te proeven

“Ik hoor de stilte van iemand die in de tijd kruipt.”

“In Lille moeten we rennen. We hebben dertien minuten om de TGV te halen. Een meisje met groen haar zingt een Keltisch klinkend lied. Haar vriend draagt een oranje, buitenmaatse muts en bespeelt een platte trommel. Hun hond heeft geen verwachtingen.”

“De Britten komen eraan. ‘Bonjour.’ ‘Bonjour.’ Ze stappen in hun wagen. De man stuntelt bij het achteruitrijden. De vrouw stapt uit en stuurt de man met afgemeten gebaartjes de goede kant op.

Ze lijkt op Theresa May. Ze heeft een kapsel waarop een bepaald soort Engelse vrouwen een patent heeft: stijf van de hairspray.

Alles aan die vrouwen is stijf en saai. Daarop kijk ik met plezier en trots naar mijn Loeka die, fototoestel in de aanslag, op een laag muurtje stapt.”

Geboeid?

‘Leven en dood van een Corsicaan’ is het derde boek dat verschijnt bij Klein, een ambitieuze uitgeverij op het kruispunt van literatuur en beeldende kunst. Klein brengt slechts twee boeken per jaar uit.

Hartelijk welkom op een van de volgende boekpresentaties:

in Passa Porta (Brussel) op 05/10/2025 – 11.00 uur

in Barboek in M (Leuven) op 12/10/2025 – 11.30 uur

in Corman (Oostende) op 19/10/2025 – 15.00 uur

in De Groene Waterman (Antwerpen) op 21/10/2025 – 18.00 uur

‘Leven en dood van een Corsicaan’ kost 36 euro. Je kunt het boek in elke boekhandel in Vlaanderen en Nederland kopen of bestellen.